Kamica nerkowa to choroba dotycząca nawet 3% populacji. Powstawanie kamieni nerkowych może być uwarunkowane genetycznie. Dużo częściej jednak przyczyną kamicy nerkowej są błędy w naszym codziennym postępowaniu, takie jak wypijanie zbyt małej ilości płynów czy niewłaściwa dieta.   

Dbajmy o nawodnienie organizmu

Kamica nerkowa może być uwarunkowana genetycznie. Ma to wtedy związek z defektami enzymatycznymi czy metabolicznymi, które dziedziczymy od naszych rodziców i dziadków. Dochodzi wówczas do nadmiernego tworzenia lub zaburzeń rozkładu czynników odpowiedzialnych za powstawania kamieni nerkowych [1] [2] [3] [5].

Najprostszą rzeczą, którą możemy zrobić, aby uchronić się przed powstawaniem kamieni nerkowych, jest spożywanie odpowiedniej ilości płynów w trakcie doby i niedoprowadzanie do odwodnienia. Często rozumiemy odwodnienie jako dość skrajny stan, który kojarzy nam się z silnymi wymiotami czy biegunką. Prawda jest zupełnie inna. Każda codzienna sytuacja, kiedy chce nam się pić, świadczy o odwodnieniu, ponieważ ochota na wodę jest sygnałem, który wysyła nam nasz organizm, mówiącym o nadmiernym zagęszczeniu krwi [1].

W sytuacji odwodnienia, organizm oszczędza wodę, m.in. zagęszczając mocz. To z kolei skutkuje  znaczącym zwiększeniem stężenia w moczu substancji, będącychprzyczyną kamicy nerkowej i ich wytrącania. Stąd prosta już droga do powiększania rozmiarów złogów i występowania objawów kolki nerkowej [1].

Dlatego zadbajmy o prawidłowe nawodnienie! Wypijajmy co najmniej 1,5 l płynów dziennie, a w okresie letnim nawet 2 l! Warto także pamiętać, że podstawowym płynem powinna być woda niesmakowa średniomineralizowana. Kawa i herbata odwadniają! Pamiętajmy o nawodnieniu, zwłaszcza podczas przebywania w suchym, gorącym klimacie i pracy w takich warunkach [1].

Właściwa dieta

Kolejnym ważnym czynnikiem ryzyka, który możemy wyeliminować, są niektóre składniki pożywienia. Wpływają na powstawanie różnych rodzajów kamieni nerkowych. I tak, jeśli mamy tendencję do tworzenia się najczęstszego rodzaju kamieni, czyli tych złożonych ze szczawianu wapnia, często z domieszką hydroksyapatytu, warto ograniczyć spożywania wapnia, sodu, białka i produktów, zawierających szczawiany. Zalecane jest natomiast spożywanie pełnoziarnistego pieczywa i owoców [1] [5].

Jeśli naszym problemem jest kamica struwitowa, związana najczęściej z infekcjami układu moczowego, musimy zadbać o zakwaszenie moczu, ponieważ czynnikiem sprawczym jest wówczas zbyt wysokie (zasadowe) jego pH, spowodowane obecnością bakterii. Warto w takich sytuacjach sięgnąć po żurawinę i owoce cytrusowe bogate w witaminę C [1] [2].

Chorzy cierpiący z powodu dny moczanowej i często towarzyszących temu kamieni nerkowych moczanowych powinni szczególnie zadbać o utrzymywanie poziomu kwasu moczowego w surowicy na niskim poziomie. Zaleca się u nich ograniczenie spożycia mięsa i alkoholu [1].

Kamienie nerkowe a choroby ogólnoustrojowe

Niestety przyczyną kamicy nerkowej często okazują się przewlekłe choroby ogólnoustrojowe. Możemy tu np. zaliczyć osteoporozę, która związana jest z utratą gęstości kości. Wapń uwalniany podczas ich rozpadu może przyczyniać się do tworzenia kamieni wapniowych. U pacjentów, cierpiących na napady dny moczanowej, wysoce prawdopodobne jest, że w ich drogach moczowych, dojdzie do powstania kamieni moczanowych. Obie choroby wynikają z nadmiernego poziomu kwasu moczowego w surowicy i jego wytrącania czy to w obrębie stawu, czy w moczu [1] [6].

Kolejną grupą chorób związanych z tworzeniem się kamieni nerkowych są te dotykające przewodu pokarmowego. Najlepiej udowodniony jest ten związek z chorobą zapalną jelit Leśniowskiego-Crohna. Kamica nerkowa jest najczęstszą pozajelitową manifestacją tej choroby. Także inne jednostki, takie jak zespoły złego wchłaniania wiążą się z wyższym ryzykiem wystąpienia kamicy [1] [2] [4].

Inną przyczyną kamicy nerkowej mogą być choroby nowotworowe, zwłaszcza te przerzutujące do kości. Podobnie jak w osteoporozie, dochodzi do zwiększenia stężenia wapnia na skutek rozkładu kości [1].

 

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika ? Podręcznik Chorób Wewnętrznych, Kraków, 2012
[2] http://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa – data dostępu: 18.05.2017
[3] Jiang Y.G. et al., Prevalence of kidney stones and associated risk factors in the Shunyi District of Beijing., Hong Kong Med J. 2017 Apr 18.
[4] Gaspar S.R. et al., Urolithiasis and crohn’s disease., Urol Ann. 2016 Jul-Sep;8(3):297-304.
[5] Fisang C. et al., Urolithiasis?an Interdisciplinary Diagnostic, Therapeutic and Secondary Preventive Challenge, Dtsch Arztebl Int. 2015 Feb; 112(6): 83?91.
[6] Bijelic R. et al., Incidence of osteoporosis in patients with urolithiasis., Med Arch. 2014 Oct;68(5):335-8