Kamica nerkowa to stosunkowo częsta i niestety bardzo uciążliwa choroba. Wielu pacjentów ból związany z kolką nerkową określa wręcz jako najgorszy w życiu! Dlatego też warto poznać najczęstsze przyczyny powstawania tej choroby i sposoby zapobiegania powstawaniu kamieni nerkowych.

Kamica nerkowa – co to jest?

Kamica nerkowa (nazywana również kamicą moczową) to patologiczny stan, gdy na którymkolwiek z pięter dróg moczowych stwierdza się obecność nierozpuszczalnych złogów, które powstają w wyniku wytrącania się różnego rodzaju substancji chemicznych z moczu. Proces wytrącania kamieni nerkowych rozpoczyna się w momencie, gdy stężenie wspomnianych substancji chemicznych w moczu przekracza próg rozpuszczalności.

Tak jak zaznaczono wyżej, złogi mogą powstawać, na którymkolwiek z pięter układu moczowego, najczęściej jednak w obrębie kielichów lub miedniczek nerkowych. W przypadku, gdy kamienie osiągną odpowiednio duży rozmiar, mogą powodować występowanie bardzo uciążliwych (a niekiedy również groźnych) objawów, takich jak na przykład silne bóle (nazywane kolką nerkową) lub zablokowanie drogi odpływu moczu [1] [2].

Przyczyny i czynniki ryzyka rozwoju kamicy nerkowej.

Pochodzenie kamieni nerkowych jest różne, ponieważ każdy z ich rodzajów posiada inną budowę chemiczną. W ludzkim organizmie złogi powstają najczęściej w jednej z pięciu postaci. Są to:

– apatyty ? stanowią około 35% wszystkich postaci kamicy

– szczawiany wapnia ? najczęstsza postać kamicy (około 40%)

– kamienie magnezowo-amonowe (struwity) ? około 10%

– moczanowe ? powstają głównie u osób chorujących na cukrzycę typu II

– cysteinowe ? najrzadsza postać kamicy, stanowi około 2% wszystkich przypadków [1].

Nie zmienia to jednak faktu, że pomimo innej budowy chemicznej, istnieje szereg wspólnych czynników rozwoju kamieni nerkowych. Są to na przykład:

– predyspozycje genetyczne do rozwoju kamicy [3] [4]

– nawracające zapalenie układu moczowego ? jest to jedna z najpoważniejszych przyczyn. Zaobserwowano, że w populacji osób, które cierpią z powodu częstych infekcji układu moczowego, znacząco wzrasta ryzyko zachorowania

– choroby układu kostnego i stawowego – przede wszystkim dna moczanowa i osteoporoza

– choroby układu pokarmowego – zespoły złego wchłaniania, choroby zapalne jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego)

– długotrwałe unieruchomienie

– choroby nowotworowe – szczególnie złośliwe postaci nowotworów, które dają przerzuty lub ulegają rozpadowi. Znacząco zwiększają one stężenie kwasu moczowego oraz wywołują hiperkalcemię we krwi obwodowej (a co za tym idzie w moczu). Zwiększenie stężenia tych substancji chemicznych zwiększa ryzyko zachorowania.

– błędy dietetyczne – szczególnie dieta bogatotłuszczowa i bogatobiałkowa

– leki – długotrwałe przyjmowanie niektórych leków lub suplementów diety zwiększa ryzyko rozwoju kamieni nerkowych. Dotyczy to na przykład przyjmowania dużych dawek witaminy D w połączeniu z preparatami wapnia albo leków na receptę, takich jak: sulfonamidy, acetozolamid, indynawir [1] [2] [4].

Jak uchronić się przed rozwojem kamicy nerkowej?

Znając najważniejsze czynniki ryzyka rozwoju kamicy nerkowej,  łatwo wywnioskować co należy robić, by nie dopuścić do powstania złogów w nerkach. Profilaktyka opiera się na kilku prostych zasadach:

1) stosowaniu odpowiedniej diety – należy pamiętać, że jeżeli chcemy zmniejszyć ryzyko zachorowania na kamicę nerkową, powinniśmy przyjmować duże ilości płynów! W okresie letnim zalecane jest picie co najmniej 2 litrów wody śrendiomineralizowanej. Warto również wiedzieć, że napoje, takie jak kawa czy herbata nie dość, że nas nie nawadniają, to doprowadzają wręcz do odwodnienia! To z kolei powoduje zagęszczenie moczu oraz zwiększa ryzyko wystąpienia ataku kolki nerkowej. Dodatkowo należy unikać spożywania pokarmów bogatych w sód (na przykład sól kuchenna), czerwonego mięsa oraz potraw zawierających duże ilości białka, a także kwasów tłuszczowych nasyconych.

2) odpowiednim leczeniu zakażeń układu moczowego (ZUM) oraz regularnej kontroli lekarskiej w przypadku nawracających ZUM

3) przyjmowaniu preparatów magnezowych, unikaniu nadmiaru wapnia – magnez jest wyjątkowym pierwiastkiem, który wykazuje szereg pozytywnych działań w naszym organizmie. Pozwala również na uniknięcie rozwoju kamicy nerkowej. Tworzy on bowiem w moczu (w przeciwieństwie do wapnia) rozpuszczalne związki chemiczne. Dlatego też ułatwia wypłukanie z krwi substancji, które mogą w moczu ulec wytrąceniu w postaci złogów [1] [2].

 

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2012
[2] http://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa – data dostępu: 18.05.2017
[3] Wang L. et al., Association Study of Reported Significant Loci at 5q35.3, 7p14.3, 13q14.1 and 16p12.3 with Urolithiasis in Chinese Han Ethnicity, Sci Rep. 2017 Mar 31;7:45766
[4] Jiang YG. Et al, Prevalence of kidney stones and associated risk factors, Hong Kong Med J. 2017 Apr 18