Kamica nerkowa to dość częsta choroba, która dotyczy około 10% mężczyzn i 5% kobiet. [1] Polega na tworzeniu się w drogach moczowych złogów, które utrudniają odpływ moczu. U chorych może dochodzić do bardzo bolesnych napadów tzw. kolki nerkowej. Ma to miejsce w sytuacji, gdy następuje całkowite lub prawie całkowite zablokowanie odpływu moczu. Wówczas niezbędne jest włączenie leczenia przeciwbólowego i rozkurczowego. W leczeniu przyczynowym natomiast istnieje wiele opcji usuwania lub rozkruszania kamieni nerkowych.

Leczenie napadu kolki nerkowej

Ból towarzyszący kolce nerkowej jest opisywany jako jeden z najsilniejszych, jakie doświadcza człowiek. Niestety w większości zaawansowanych przypadków nie reaguje on na klasyczne niesteroidowe leki przeciwbólowe. Celem leczenia objawowego jest zniesienie bólu. W takich sytuacjach, lekarz najczęściej sięga po opioidowe leki przeciwbólowe, np. petydynę, tramadol czy morfinę. Powodują one zmniejszenie dolegliwości bólowych, ale nie działają rozkurczająco na mięśniówkę moczowodu, w którym utknął kamień nerkowy. Dlatego w leczeniu napadu kolki nerkowej stosuje się także leki rozkurczowe, takie jak drotaweryna czy papaweryna.

Jeśli kamień nerkowy okazuje się mały (do 1 cm średnicy), wypisuje się pacjenta do domu, gdzie wciąż ma przyjmować leki przeciwbólowe i rozkurczające, co ma doprowadzić do wydalenia kamienia z moczem. Hospitalizacji poddaje się natomiast pacjentów z towarzyszącą gorączką lub objawami zakażenia układu moczowego i tych, którzy skarżą się na bezmocz lub skąpomocz, ponieważ może u nich dojść do niewydolności nerek i rozwoju urosepsy.

Dolegliwości związane z napadem kolki nerkowej ustępują w przeciągu kilku lub kilkunastu dni. Zwalczenie samego napadu nie leczy przyczyny wystąpienia bólu, czyli obecności złogu w miedniczce nerkowej czy moczowodzie. Jeśli jest on dość mały (mniej więcej do 1 cm średnicy), dochodzi do jego samoistnego wydalenia z moczem. W innych przypadkach niezbędne jest podjęcie interwencji, która ma na celu usunięcie kamienia i zapobieganie nawrotom kolek i rozwojowi niewydolności nerek. Podobne postępowanie wdraża się przy pełnej blokadzie odpływu moczu i towarzyszącym temu zakażeniu układu moczowego.

Leczenie przyczynowe

Niestety złogów, które powstały w nerkach nie da się rozpuścić. Jedyną metodą leczenia jest ich usunięcie w całości lub po rozkruszeniu. Wyróżniamy 3 podstawowe metody usuwania złogów nerkowych:

Litotrypsja pozaustrojowa (ESWL) – najczęściej stosowana metoda usuwania złogów, która polega na kruszeniu kamieni za pomocą fal ultradźwiękowych lub elektromagnetycznych. Duży złóg ulega wówczas rozdrobnieniu i może zostać wydalony. Zabieg przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych i z reguły nie wymaga znieczulenia. Najlepiej sprawdza się przy kamieniach o wielkości do 2.5 cm średnicy zlokalizowanych w miedniczce, kielichach nerkowych i początkowym odcinku moczowodu. W przypadku większych kamieni zabieg trzeba kilkukrotnie powtórzyć. Po litotrypsji przez kilka dni może utrzymywać się krwiomocz, ból brzucha czy pieczenie przy oddawaniu moczu, co jest spowodowane wydaleniem ?piasku moczowego? z rozkruszonych kamieni. Bezwzględnym przeciwskazaniem do wykonania zabiegu jest ciąża [1] [2] [3] [4].

Metody endoskopowe, a wśród nich nefrolitotrypsja przezskórna (PCNL) i litotrypsja ureterorenoskopowa (URSL). PCNL polega na usunięciu złogu z nerki lub górnego odcinka moczowodu za pomocą endoskopu, wprowadzonego przez nacięcie na skórze do układu kielichowo-miedniczkowego. Jest stosowana w sytuacjach, gdy kamień jest zbyt duży lub niepodatny na rozbicie podczas ESWL. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym i wymaga kilkudniowej hospitalizacji. URSL natomiast polega na usunięciu złogu za pomocą endoskopu wprowadzonego do moczowodu przez cewkę moczową i pęcherz moczowy. Ten zabieg również wykonuje się w znieczuleniu ogólnym [1] [2] [3] [4].

Klasyczne metody operacyjne – ze względu na znaczne udoskonalenie pozostałych technik, są obecnie rzadko używane. Wykonuje się je w przypadku bardzo dużych kamieni nerkowych, których nie da się rozkruszyć ani usunąć endoskopowo bez uszkodzeń okolicznych tkanek [1].

 

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, Kraków, 2012
[2] http://nefrologia.mp.pl/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa – data dostępu: 18.05.2017
[3] http://nefrologia.mp.pl/lista/74341,metody-leczenia-kamicy-nerkowej-i-jej-powiklan – data dostępu: 18.05.2017
[4] Strohmaier W.L., Recent advances in understanding and managing urolithiasis, F1000Res. 2016 Nov 8;5:2651